Nguyễn Tấn Đại

Một số phần mềm đồ hoạ và đa phương tiện miễn phí

Nguyễn Tấn Đại — 2024-01-17T10:47:20Z

Mục lục

I. Công cụ quản lí và xử lí ảnh đơn giản

I.1. XnView

Ứng dụng miễn phí, cho phép quản lí và xử lí hình ảnh hàng loạt (thu nhỏ kích thước, đổi tên, sao chép, xoay, lật, cắt, đổi màu, v.v.)

Môi trường: Windows. Riêng với Linux và Mac OS X có bản XnViewMP
Địa chỉ tải phần mềm: www.xnview.com

I.2. Paint.net

Ứng dụng xử lí ảnh đơn giản miễn phí, với các chức năng cơ bản như đổi kích thước, cắt hình, xoay, lật, chỉnh sáng tối, màu sắc, tạo hiệu ứng, v.v.

Môi trường: Windows
Địa chỉ tải phần mềm: www.getpaint.net

I.3. Greenshot

Ứng dụng miễn phí cho phép chụp ảnh màn hình theo vùng tự chọn một cách đơn giản, bằng cách kết hợp với phím 'prt sc' của máy tính.

Môi trường: Windows, Linux, Mac OS X
Địa chỉ tải phần mềm: https://getgreenshot.org

II. Công cụ thiết kế sơ đồ nhận thức

Sơ đồ nhận thức (cognitive map) là một khái niệm bao trùm cả hai nhóm sơ đồ thường dùng để biểu thị thông tin và ý tưởng dưới dạng đồ hoạ: sơ đồ tư duy (mind map) và sơ đồ khái niệm (concept map).

Xem thêm: >> Thiết kế và sử dụng sơ đồ nhận thức trong dạy học và nghiên cứu

I.1. EDraw

Ứng dụng miễn phí cho phép thiết kế sơ đồ nhận thức theo nhiều bộ mẫu thiết kế cơ bản.

Môi trường: Windows, Linux, Mac OS X, Android, iOS, iPad, Web
Địa chỉ tải phần mềm: https://edrawmind.wondershare.com/

II.2. Cmaps Tools

Ứng dụng miễn phí cho phép vẽ sơ đồ nhận thức theo hướng chú trọng mối liên hệ giữa các khối thành phần trong hình vẽ.

Nguồn gốc: sản phẩm nghiên cứu và phát triển của Florida Institute for Human & Machine Cognition (IHMC)
Môi trường: Windows, Linux, Mac OS X, iPad
Địa chỉ tải phần mềm và tài liệu hướng dẫn: https://cmap.ihmc.us/

II.3. Visual Understanding Environment (VUE)

Ứng dụng vẽ sơ đồ nhận thức miễn phí tương tự như Cmap Tools, theo hướng tiếp cận phân tích các yếu tố đồ hoạ theo chiều sâu.

Nguồn gốc: sản phẩm phát triển của Tufts University
Môi trường: Windows, Linux, Mac OS X
Địa chỉ tải phần mềm và tài liệu hướng dẫn: https://vue.tufts.edu

II.4. XMind

Ứng dụng vẽ sơ đồ nhận thức nguồn mở, đa môi trường, đa ngôn ngữ.

Nguồn gốc: sản phẩm phát triển của XMind Ltd.
Môi trường: Windows, Linux, Mac OS X, thiết bị di động, Web
Địa chỉ tải phần mềm: https://xmind.com/

II.5. FreeMind

Ứng dụng vẽ sơ đồ nhận thức nguồn mở, cho phép phối hợp nhóm từ xa.

Nguồn gốc: phần mềm được bình chọn là dự án nguồn mở tốt nhất năm 2008 trên SourceForge.net, với bản cập nhật gần nhất vào tháng 04/2014
Môi trường: Windows, Linux, Mac OS
Địa chỉ tải phần mềm và tài liệu hướng dẫn: https://freemind.sourceforge.io

II.6. Freeplane

Phiên bản phái sinh của FreeMind, với tiến độ phát triển và cập nhật thường xuyên hơn, nhưng không có chức năng phối hợp nhóm từ xa.

Nguồn gốc: phần mềm nguồn mở phái sinh từ FreeMind
Môi trường: Windows, Linux, Mac OS
Địa chỉ tải phần mềm và tài liệu hướng dẫn: https://freeplane.org

II.7. Các ứng dụng thiết kế sơ đồ nhận thức trực tuyến miễn phí

Hiện nay có rất nhiều ứng dụng cho phép thiết kế sơ đồ nhận thức trực tuyến mà không cần phải cài đặt phần mềm riêng trên máy tính, cho phép làm việc nhóm từ xa một cách thuận tiện. Đa số các ứng dụng này cho phép thiết kế một số lượng giới hạn sản phẩm miễn phí (từ 3 đến 10). Trong đó, một số ứng dụng được xây dựng trên phương châm nguồn mở và phục vụ cộng đồng:

Framindmap (https://framindmap.org): miễn phí hoàn toàn, không giới hạn chức năng và số sản phẩm; cần tạo tài khoản cá nhân trước khi dùng. Giao điện đa ngôn ngữ (Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Đức, Nga, Trung).
Excalidraw (https://excalidraw.com): miễn phí hoàn toàn, không giới hạn chức năng và số sản phẩm, có một số tính năng tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI); không cần tạo tài khoản cá nhân trước khi dùng. Giao diện đa ngôn ngữ (trên 20 thứ tiếng).
WiseMapping (https://www.wisemapping.com): miễn phí hoàn toàn, không giới hạn chức năng và số sản phẩm; cần tạo tài khoản cá nhân trước khi dùng. Giao điện đa ngôn ngữ (Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Đức, Nga, Trung, Italia), tương tự Framindmap.

III. Công cụ âm thanh

III.1. Audacity

Ứng dụng nguồn mở xử lí âm thanh thuộc loại mạnh nhất hiện nay, với đầy đủ các chức năng xử lí âm thanh như ghi âm, chỉnh âm lượng, lọc nhiễu, cắt ghép, tạo hiệu ứng, phân tích, nhập xuất, v.v.

Môi trường: Windows, Linux, Mac OS X
Địa chỉ tải phần mềm và tài liệu hướng dẫn: www.audacityteam.org/

III.2. Discord

Ứng dụng miễn phí cho phép tổ chức các cuộc hội thoại phiếm đàm (chat) hay truyền thanh (audioconference), với chất lượng âm thanh cao và khả năng chia sẻ tài liệu đa dạng và tổ chức nhiều phòng họp theo nhóm lớn nhỏ khác nhau trong cùng thời gian, rất phù hợp với các hoạt động thảo luận nhóm trực tuyến. Giao diện đa ngôn ngữ (tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Việt, v.v.)

Nguồn gốc: sản phẩm phát triển của Discord Inc., ra đời năm 2015, ban đầu dành cho những người chơi games, như một giải pháp tương đương các ứng dụng hội thoại truyền thanh phổ biến cùng thời điểm như Skype, nhưng sau đó đã nhanh chóng được nhiều giới khác sử dụng, kể cả các lĩnh vực lập trình và giáo dục
Môi trường: Windows, Linux, Mac OS X, Android, iOS, Web
Địa chỉ tải phần mềm và tài liệu hướng dẫn: https://discord.com/

IV. Công cụ xử lí video

IV.1. VSDC Free Video Editor

Ứng dụng miễn phí cho phép biên tập, chỉnh sửa video với đầy đủ các chức năng cơ bản (cắt ghép, chỉnh âm thanh, hình ảnh, tạo hiệu ứng, nhập xuất theo nhiều định dạng, v.v.)

Môi trường: Windows, iOS
Địa chỉ tải phần mềm: www.videosoftdev.com/free-video-editor/

IV.2. DaVinci Resolve

Ứng dụng miễn phí cho phép biên tập, chỉnh sửa video với đầy đủ các chức năng cơ bản tương tự như VSDC Free Video Editor.

Môi trường: Windows, Linux, Mac OS X
Địa chỉ tải phần mềm: https://www.blackmagicdesign.com/products/davinciresolve

IV.3. Open Broadcaster Studio (OBS)

Ứng dụng nguồn mở cho phép ghi hình/âm bài giảng, kết hợp xen kẽ nhiều nguồn như hình ảnh, văn bản, cửa sổ trình duyệt, webcam, v.v., cũng như biên tập hậu kì như chỉnh âm, lọc nhiễu,...

Môi trường: Windows, Linux, Mac OS
Địa chỉ tải phần mềm: https://obsproject.com

Cập nhật: 23/09/2025

XnView: quản lí và xử lí ảnh hàng loạt

Nguyễn Tấn Đại — 2017-06-14T22:57:09Z

Trên máy tính, để xem hình ảnh theo từng bức riêng lẻ, bạn chỉ cần bấm đúp một cái là xong, đôi khi chẳng cần quan tâm đến phần mềm nào được dùng để mở. Thế nhưng, nếu bạn cần xử lí một loạt nhiều hay thật nhiều hình ảnh bằng những thao tác đơn giản, như đổi tên, thu nhỏ kích thước, chỉnh màu, xoay chiều, thêm chữ kí, v.v. thì sẽ làm thế nào? Trên PC, bạn có thể thường thấy cài sẵn ACDSee, nhưng chỉ riêng ứng dụng tiêu chuẩn của phần mềm này đã có giá lên đến 69 USD/năm (tham khảo vào tháng 06/2017).

Hiện nay có rất nhiều các phần mềm quản lí và xử lí ảnh hàng loạt nguồn mở hoặc miễn phí, nhưng để xứng đáng thay thế ACDSee thì có thể kể đến XnView, do nhà lập trình người Pháp Pierre-Emmanuel Gougelet phát triển. Thế mạnh lớn nhất của XnView là nhận diện được đến trên 500 định dạng hình ảnh khác nhau, chạy được trên nhiều hệ điều hành (Windows, Mac OS X, Linux...) và có cả một số phiên bản cho thiết bị di động. Ngoài ra, phần mềm này còn có giao diện đa ngôn ngữ với 35 thứ tiếng (rất tiếc là chưa có tiếng Việt).

Ở mức độ xử lí từng hình ảnh riêng lẻ, XnView cho phép bạn:

thay đổi kích cỡ, cắt nhỏ hay di chuyển hình ảnh;
xoay, lật hình ảnh theo các hướng khác nhau;
cân chỉnh sáng tối, tương phản, màu sắc;
áp dụng các bộ lọc để tạo hiệu ứng cho ảnh;
khắc phục hiện tượng mắt đỏ;
biên tập siêu dữ liệu (metadata) [1] mô tả về ảnh;
chuyển đổi định dạng ảnh…

Ở mức độ xử lí hàng loạt, với XnView bạn có thể thực hiện hầu hết các thao tác xử lí nêu trên với cùng lúc nhiều ảnh, đồng thời:

đổi tên nhiều tập tin theo cùng quy cách (với nhiều khả năng tuỳ chọn khác nhau);
tạo chuỗi ảnh dài dạng panorama;
tạo ảnh có nhiều trang chỉ trong một tập tin (định dạng .TIFF);
xem và so sánh từng nhóm 4 ảnh với nhau;
chép danh sách tên các tập tin ảnh và siêu dữ liệu kèm theo trong cùng một thư mục...

Địa chỉ tải phần mềm XnView: http://www.XnView.com. Chọn tải bản tinh gọn (Minimal) với giao diện 3 ngôn ngữ (Anh, Pháp, Đức) và không kèm các công cụ phụ; hoặc bản tiêu chuẩn (Standard) với tất cả các ngôn ngữ và công cụ bổ sung kèm theo.

[1] Là thông tin mô tả về loại dữ liệu đang sử dụng, thường dùng cho các chương trình máy tính đọc để nhận diện dữ liệu. Với hình ảnh thì đó có thể là ngày, giờ, thiết bị, địa điểm chụp ảnh hay thông tin tác giả.

PDFCreator: công cụ tạo tập tin PDF hữu hiệu!

Nguyễn Tấn Đại — 2008-05-14T12:34:16Z

Bạn thường gặp các tập tin PDF trên mạng, hay trong các tập tin đính kèm theo thư điện tử. Lợi ích của kiểu định dạng PDF là gì mà nó được sử dụng phổ biến như vậy?

Có thể tóm tắt một số lợi ích chính sau đây:

Dung lượng có thể nhẹ hơn các tập tin khác như .doc (Word), .xls (Excel), .ppt (PowerPoint) rất nhiều, nhờ đó trao đổi qua mạng rất thuận tiện.
Có thể đọc được trực tiếp trong một trình duyệt mạng (Firefox, Internet Explorer,...) chứ không nhất thiết phải tải về và mở ra bằng phần mềm tương ứng cài trên máy.
Hạn chế được sự can thiệp của người đọc nhằm thay đổi nội dung tập tin.
Thường được in nhanh hơn so với các tập tin khác.
...

Phần mềm tạo tập tin PDF nổi tiếng nhất có lẽ là Adobe Acrobat. Song, đó là phần mềm thương mại, tiền mua bản quyền là không ít (giá rao bán bộ Adobe Acrobat 8.0 tại Singapore là 535 USD). Đã vậy, đôi khi sự tiện nghi mà Adobe trang bị cho các sản phẩm của mình lại trở nên "thừa mứa" so với nhu cầu của người dùng.

Với PDFCreator, phần mềm miễn phí với Giấy phép Công cộng (GPL) - loại giấy phép phổ biến nhất đối với các phần mềm tự do, cho phép người dùng tạo ra các tập tin PDF từ bất cứ phần mềm nào có sử dụng máy in. PDFCreator sẽ đóng vai trò của một máy in ảo. Khi cần xuất một tập tin đang soạn (ví dụ (Word)) ra PDF thì từ chương trình đang soạn đó chỉ cần vào File. Print và chọn PDFCreator trong danh sách máy in. Tâp tin đang soạn sẽ được "in" ra thành một tập tin có định dạng PDF và bạn chỉ cần đặt tên, lưu lại nữa là xong.

Nếu như với Adobe Acrobat bạn có thể mất một số thao tác (không phải lúc nào cũng đơn giản) để có thể giữ được "nguyên trạng" các phông chữ tiếng Việt trong tập tin PDF tạo ra, thì với PDFCreator bạn gần như không phải bận tâm về điều đó. Trong khi các phần mềm tạo tập tin PDF miễn phí khác có nhiều hạn chế, hay người dùng phải "chịu khó" chấp nhận quảng cáo, thì PDFCreator vừa không có chút quảng cáo nào, vừa cung cấp nhiều chức năng tương tự với Adobe Acrobat. Ngoài ra, với thuộc tính "mở", bạn có thể lựa chọn sử dụng nhiều ngôn ngữ khác nhau theo ý thích. Và đặc biệt là bạn cũng có thể tự dịch ra theo ngôn ngữ sử dụng của mình.

Đánh giá của các chuyên gia: 4,5/5.

Website chính thức của PDFCreator: http://www.pdfforge.org/pdfcreator.

OpenOffice.org, đối thủ đáng gờm của Microsoft Office

Nguyễn Tấn Đại — 2008-05-13T13:15:53Z

Đây là bộ ứng dụng văn phòng nguồn mở tốt nhất hiện nay.

So với "tứ đại danh bộ" Word, Excel, PowerPoint và Access của Microsoft Office, thì OpenOffice.org (OOo) có những sản phẩm tương ứng, với chức năng hoàn thiện đến cỡ "một chín một mười" là Writer (soạn thảo văn bản như Word), Calc (bảng tính như Excel), Impress (trình chiếu như PowerPoint). Chỉ riêng Base thay cho Access thì vẫn còn yếu, chưa đủ sức đảm đương nhiều chức năng cao cấp của phần mềm quản lí cơ sở dữ liệu này mà thôi.

Lợi ích trước tiên của OOo so với MS Office là chi phí: nếu bạn xài nguyên bộ sản phẩm Office của Microsoft, chi phí bản quyền cho một máy cá nhân lên đến vài trăm USD. Nếu hôm nay bạn nghĩ "mua đĩa 8.000 đồng thiếu gì" thì không có trở ngại gì cả, nhưng 5-10 năm nữa, bạn sẽ không tìm thấy cửa hàng nào dám bán. Và thế là, móc túi ra thôi! Với OOo, bạn hoàn toàn yên tâm: chỉ cần nối mạng, bạn tải thoải mái; hoặc muốn đĩa 8.000 hay rẻ hơn, thế nào cũng có!

Lợi ích tiếp theo của OOo, đó là sự phát triển và hoàn thiện liên tục, với sự góp sức của cả cộng đồng công nghệ nguồn mở. Hễ một lỗi xuất hiện và được thông báo, không lâu sau đó sẽ có người tìm cách khắc phục. Sự cải tiến và phát triển liên tục của OOo có sự khác biệt cơ bản so với sản phẩm cùng loại của Microsoft: hướng đến đáp ứng nhu cầu của cộng đồng người dùng chứ không phải hướng theo mục đích thương mại.

Với OOo, bạn chỉ cần một cửa sổ để quản lí tất cả các phần mềm trong bộ ứng dụng, tạo ra sự liên thông liền lạc chứ không bị tách rời giống như trong MS Office. Phát triển theo hướng mở, các trình đơn (menu) và công cụ trong OOo được sắp xếp theo một trật tự hợp lí hơn, mà với MS Office đôi khi do đã quá quen thuộc nên ta chấp nhận luôn sự bất hợp lí đó (ví dụ: trong khi các công cụ định dạng nằm trong menu Format thì riêng định dạng trang thì lại phải vào File. Page Setup).

Cũng nhờ phát triển theo hướng mở, việc đa ngữ hoá diễn ra rất nhanh, nhờ đó mau chóng có được các phiên bản bằng các thứ tiếng khác nhau, kể cả tiếng Việt. OOo cũng có thể chạy trên nhiều hệ điều hành khác nhau như Windows, Linux,... Về mặt này, có thể nói là OOo "ăn đứt" Microsoft.

Dĩ nhiên, với "tuổi đời già dặn" thì MS Office có những chức năng cao cấp, đặc biệt là các macro, mà còn phải mất nhiều thời gian OOo mới đuổi kịp. Song, các chức năng này đa phần thuộc loại "cao cấp", mà rất ít người dùng thông thường biết đến hay cần khai thác trong công việc hàng ngày.

Cuối cùng, bạn hẳn sẽ có một điều e ngại: thế thì các tập tin Word, Excel và PowerPoint đã tạo ra trước có sử dụng được không? Câu trả lời là: có! OOo có thể mở và xử lí được các tập tin dưới định dạng .doc, .xsl, .ppt. Khi lưu lại, bạn có thể lưu dưới định dạng riêng của OOo (chỉ dùng OOo mới mở được) hoặc lưu dưới các dạng .doc, .xsl, .ppt (mở được cả trong OOo lẫn các trình tương ứng của MS Office).

Tóm lại thì với OOo <http://www.openoffice.org>, bạn sẽ có dịp để khám phá nhiều điều mới mẻ thú vị!

VIẾT THÊM (06/2017)
Kể từ tháng 09/2010, sau khi hãng Oracle mua lại hãng Sun Microsystems là chủ sở hữu nhãn hiệu OpenOffice.org, cộng đồng phát triển phần mềm này đã quyết định tách ra riêng, thành lập The Document Fourndation và tiếp tục phát triển bộ ứng dụng này theo phương châm nguồn mở, với tên gọi mới LibreOffice.