Nguyễn Tấn Đại

Hoàng tử bé (XV)

Nguyễn Tấn Đại — 2011-08-22T13:15:25Z

Hành tinh thứ sáu rộng lớn hơn gấp mười lần. Ở đó có một ông già ngồi viết những pho sách đồ sộ:

- A! Một nhà thám hiểm đây rồi! - Ông ta reo lên khi trông thấy hoàng tử bé.

Hoàng tử bé ngồi xuống bên cái bàn và thở dốc. Một chuyến đi thật dài!

- Cháu từ đâu tới? - Ông già hỏi cậu.

- Cuốn sách to đùng này viết gì vậy? - Hoàng tử bé hỏi ngược lại. - Bác làm gì ở đây?

- Bác là nhà địa lí, - ông già trả lời.

- Nhà địa lí là gì?

- Đó là một nhà thông thái biết được vị trí các vùng biển, các dòng sông, các thành phố, các ngọn núi và các sa mạc.

- Như vậy thì hay quá, cuối cùng cũng có một công việc đúng nghĩa! - Hoàng tử bé nói. Rồi cậu đưa mắt nhìn quanh hành tinh của nhà địa lí. Cậu chưa bao giờ thấy một hành tinh hùng vĩ đến thế.

- Hành tinh của bác đẹp quá! Ở đây có biển không bác?

- Bác không thể biết được, - nhà địa lí trả lời.

- À! - Hoàng tử bé thất vọng. - Vậy còn núi?

- Bác không thể biết được, - nhà địa lí trả lời.

- Còn các thành phố, các dòng sông, các sa mạc thì sao?

- Bác cũng không thể biết được, - nhà địa lí trả lời.

- Nhưng bác là nhà địa lí mà!

- Chính xác, - nhà địa lí trả lời. - Nhưng bác không phải là nhà thám hiểm. Bác không có bất cứ một nhà thám hiểm nào. Nhà địa lí không phải là người đi đếm các thành phố, các dòng sông, các ngọn núi, các vùng biển, các đại dương và các sa mạc. Nhà địa lí quá quan trọng để mà đi rong. Ông ta không rời khỏi bàn làm việc. Ông ta ở đó đón tiếp các nhà thám hiểm. Ông ta phỏng vấn họ và ghi chép lại những gì họ kể. Khi có ai kể được những câu chuyện hấp dẫn, nhà địa lí sẽ cho điều tra về đạo đức của người đó.

- Tại sao? - Hoàng tử bé hỏi.

- Bởi vì một nhà thám hiểm nói dối sẽ gây ra tai hoạ cho các cuốn sách địa lí. Một nhà thám hiểm uống rượu quá nhiều cũng vậy.

- Tại sao?

- Bởi vì người say thấy một thành hai. Như vậy nhà địa lí sẽ đánh dấu hai ngọn núi vào chỗ chỉ có một.

- Cháu biết một người có thể là nhà thám hiểm tồi, - hoàng tử bé nói.

- Có thể lắm. Do đó, khi đạo đức nhà thám hiểm có vẻ tốt rồi, người ta sẽ điều tra về khám phá của ông ta.

- Người ta sẽ đi coi?

- Không. Như vậy rất rắc rối. Người ta sẽ yêu cầu nhà thám hiểm cung cấp bằng chứng. Ví dụ, nếu khám phá một ngọn núi cao thì ông ta phải đem về những hòn đá to.

Đột nhiên nhà địa lí trở nên xúc động:

- Còn cháu, cháu từ xa tới. Cháu là nhà thám hiểm. Cháu hãy mô tả cho ta biết hành tinh của cháu !

Nói rồi nhà địa lí quay sang gọt bút chì, cuốn sổ ghi chép đã mở sẵn. Trước tiên người ta viết lại lời kể của nhà thám hiểm bằng bút chì. Để viết bằng bút mực, người ta đợi đến khi ông ta trình ra bằng chứng.

- Thế nào? - Nhà địa lí hỏi.

- Ồ! Ở chỗ cháu, không có gì thú vị lắm, nó rất nhỏ, - hoàng tử bé kể. - Cháu có ba ngọn núi lửa. Hai ngọn đang hoạt động, còn một ngọn đã tắt. Nhưng ai mà biết được.

- Ai mà biết được, - nhà địa lí nói.

- Cháu còn có một bông hoa.

- Chúng ta không ghi chép gì về các bông hoa.

- Tại sao? Đó là thứ đẹp nhất!

- Bởi vì hoa là thứ phù du.

- “Phù du” nghĩa là gì?

- Sách địa lí là sách nghiêm túc nhất trong các loại sách, - nhà địa lí nói. - Chúng không bao giờ lỗi thời. Rất hiếm khi một ngọn núi đổi chỗ. Rất hiếm khi một đại dương cạn nước. Chúng ta chỉ ghi lại những thứ gì vĩnh cửu.

- Nhưng núi lửa có thể hoạt động trở lại, - hoàng tử bé ngắt lời. - “Phù du” nghĩa là gì?

- Núi lửa dù đã tắt hay hoạt động trở lại, với chúng ta không khác gì là một, - nhà địa lí nói. - Điều chúng ta quan tâm, đó là ngọn núi. Nó không hề biến đổi.

- Nhưng “phù du” có nghĩa là gì? - Hoàng tử bé lặp lại, trong đời cậu chưa hề bỏ qua bất cứ câu hỏi nào, một khi đã đặt ra.

- Có nghĩa là “mau chóng lụi tàn”.

- Bông hoa của cháu sẽ mau chóng lụi tàn?

- Dĩ nhiên rồi.

“Bông hoa của mình là thứ phù du, - hoàng tử bé lẩm bẩm, - và bạn ấy chỉ có bốn cái gai để chống chọi lại với cuộc đời. Còn mình thì đã để bạn ấy lại một mình ở nhà.”

Đó là lần đầu tiên cậu cảm thấy hối tiếc. Nhưng rồi cậu lấy lại tinh thần và hỏi:

- Bác khuyên cháu nên đi đâu?

- Tới Trái Đất, - nhà địa lí trả lời. - Ở đó nghe nói hay lắm…

Và hoàng tử bé lại ra đi, trong lòng miên man nghĩ về bông hoa của mình.

Hoàng tử bé (XIV)

Nguyễn Tấn Đại — 2010-05-11T12:45:26Z

Hành tinh thứ năm rất lạ lùng. Đó là nơi nhỏ nhất trong các hành tinh. Nó chỉ có đủ chỗ cho một cột đèn và một người thắp đèn. Hoàng tử bé không tài nào hiểu được rằng một cột đèn với một người thắp đèn, ở đâu đó giữa trời, trên một hành tinh không có cả nhà cửa lẫn người ở, thì liệu có ích lợi gì. Tuy nhiên cậu tự thuyết phục mình:

“Người này có thể hơi phi lí. Nhưng không tới nỗi phi lí như ông vua già, như người huyễn tưởng, như vị thương nhân hay như người nghiện rượu. Ít ra việc ông làm còn có chút ý nghĩa. Khi ông thắp sáng ngọn đèn, cứ như là ông đã thắp sáng thêm một vì sao, hay một bông hoa. Khi ông tắt ngọn đèn, tức là bông hoa hay vì sao đó đi ngủ. Một công việc thật là dễ thương. Đó quả là việc hữu ích bởi vì rất dễ thương.”

Khi đến gần hành tinh, cậu trân trọng cất tiếng chào người thắp đèn:

- Chào chú một ngày tốt lành! Tại sao chú lại tắt đèn?

- Đó là chỉ thị, - người thắp đèn nói. - Chào cháu một ngày tốt lành!

- Chỉ thị là gì?

- Là tắt ngọn đèn này. Chào cháu buổi tối tốt lành!

Và ông thắp lại ngọn đèn.

- Vậy sao chú thắp sáng nó lại?

- Đó là chỉ thị.

- Cháu không hiểu, - hoàng tử bé nói.

- Chẳng có gì để hiểu cả, - người thắp đèn nói. - Chỉ thị là chỉ thị. Chào cháu một ngày tốt lành!

Và ông tắt ngọn đèn đi.

Rồi ông lấy một chiếc khăn carô màu đỏ lau mồ hôi trên trán.

- Chú làm một công việc thật kinh khủng! Ngày xưa thì còn có lí. Chú chỉ tắt đèn buổi sáng và thắp đèn buổi tối. Chú còn có cả ngày để nghỉ ngơi, và cả đêm để ngủ…

- Còn từ đó đến giờ, chỉ thị đã thay đổi?

- Chỉ thị không thay đổi, - người thắp đèn nói, - đó mới là bi kịch! Hành tinh này mỗi năm lại quay nhanh hơn, mà chỉ thị thì không hề thay đổi.

- Thì sao? - Hoàng tử bé hỏi.

- Thì bây giờ nó quay mỗi vòng một phút, chú không có lấy một giây để nghỉ ngơi. Chú thắp đèn rồi tắt đèn mỗi phút một lần.

- Buồn cười quá! Một ngày ở chỗ chú chỉ dài có một phút.

- Chẳng buồn cười chút nào, - người thắp đèn nói. - Chú cháu mình nói chuyện được một tháng rồi đó.

- Một tháng?

- Ừ! Ba mươi phút. Ba mươi ngày. Chào buổi tối tốt lành!

Và ông thắp lại ngọn đèn.

Hoàng tử bé nhìn người thắp đèn và thấy thương mến con người hết lòng trung thành với chỉ thị này. Cậu nhớ đến cảnh mặt trời lặn mà chính cậu đã từng kéo ghế tìm ngắm. Cậu muốn giúp đỡ ông:

- Chú biết không… cháu biết có một cách giúp chú nghỉ ngơi khi chú muốn…

- Chú rất muốn, - người thắp đèn nói.

Bởi vì, người ta có thể vừa trung thành lại vừa lười biếng.

Hoàng tử bé nói tiếp:

- Hành tinh của chú nhỏ tới mức chú bước ba bước là đã hết vòng. Chú chỉ cần bước đi thật chậm rãi để luôn ở phía mặt trời. Khi muốn nghỉ ngơi thì chú lại bước đi… và ngày sẽ dài tới lúc nào chú muốn.

- Vậy cũng chẳng giúp ích gì hơn cho chú, - người thắp đèn nói. - Trên đời này, chú chỉ thích được ngủ.

- Vậy thì không may rồi, - hoàng tử bé nói.

- Đúng là không may, - người thắp đèn nói. - Chào buổi sáng tốt lành!

Và ông tắt ngọn đèn đi.

“Người này, - hoàng tử bé nghĩ bụng, khi cậu tiếp tục cuộc hành trình, - chắc sẽ bị những người khác chế nhạo, cả ông vua, cả người hợm hĩnh, cả người nghiện rượu và cả vị thương nhân. Nhưng đây là người duy nhất mà mình không cảm thấy nực cười. Chắc là bởi vì ông quan tâm đến một việc khác hơn là bản thân mình.”

Cậu buông một tiếng thở dài tiếc nuối và nghĩ bụng:

“Đây là người duy nhất mà mình có thể làm thân. Nhưng hành tinh của chú ấy lại quá nhỏ, chẳng có đủ chỗ cho hai người…”

Còn một điều mà hoàng tử bé không dám thú nhận, đó là cậu cảm thấy luyến tiếc hành tinh thánh thiện này bởi vì, trên hết, nó có đến một ngàn bốn trăm bốn mươi lần mặt trời lặn mỗi hai mươi bốn tiếng đồng hồ.

Hoàng tử bé (XIII)

Nguyễn Tấn Đại — 2010-05-11T12:27:14Z

Hành tinh thứ tư là của một thương nhân. Ông này bận bịu đến nỗi không kịp ngẩng đầu lên khi hoàng tử bé đến.

- Chào chú, - cậu nói với ông ta. - Điếu thuốc của chú tắt rồi kìa.

- Ba với hai là năm. Năm với bảy mười hai. Mười hai với ba mười lăm. Chào chú em. Mười lăm với bảy hăm hai. Hăm hai với sáu hăm tám. Không rảnh để mồi lại. Hăm sáu [1] với năm ba mốt. Hấp! Vậy là được năm trăm lẻ một triệu sáu trăm hăm hai ngàn bảy trăm ba mươi mốt.

- Năm trăm triệu cái gì?

- Hả? Chú em vẫn còn đứng đó hả? Năm trăm lẻ một triệu… Ta không biết nữa… Ta bận nhiều việc quá! Ta nghiêm túc lắm nhé, không có chơi bời mấy chuyện tầm phào đâu! Hai với năm là bảy…

- Năm trăm lẻ một triệu cái gì? - Hoàng tử bé hỏi lại, trong đời cậu chưa bao giờ bỏ qua bất cứ câu hỏi nào, một khi đã đặt ra.

Vị thương nhân ngẩng đầu lên:

- Từ năm mươi bốn năm ta sống ở hành tinh này, ta chỉ mới bị quấy rầy có ba lần. Lần đầu tiên là, cách đây hai mươi hai năm, một con bọ trời thần chả biết từ đâu rớt xuống. Nó gây ra một tiếng động kinh khủng, làm cho ta sai mất bốn con tính. Lần thứ hai là, cách đây mười một năm, với một trận cúm. Ta ít tập thể dục. Ta chẳng có thì giờ để chơi bời. Ta nghiêm túc lắm nhé! Lần thứ ba… lần này đây! Ta đã đếm được năm trăm lẻ một triệu…

- Triệu cái gì?

Vị thương nhân biết rằng mình chẳng thể được yên:

- Triệu cái nhỏ nhỏ mà đôi khi người ta thấy trên trời.

- Ruồi?

- Ồ không, những cái nhỏ nhỏ nhấp nháy kia.

- Ong?

- Ồ không. Những cái nhỏ nhỏ lấp lánh làm mê mẩn những kẻ lười biếng đó. Nhưng ta nghiêm túc lắm à! Ta không rảnh để mơ mộng đâu.

- A! Sao trời.

- Đúng rồi đó. Sao trời.

- Vậy chú làm gì với năm trăm triệu ngôi sao?

- Năm trăm lẻ một triệu sáu trăm hăm hai ngàn bảy trăm ba mươi mốt. Ta nghiêm túc lắm nhé! Ta luôn chính xác.

- Vậy chú làm gì với chừng đó ngôi sao?

- Ta làm gì với chúng?

- Dạ.

- Không làm gì hết. Ta sở hữu chúng.

- Chú sở hữu sao trời?

- Đúng.

- Nhưng cháu có gặp một ông vua đã từng…

- Vua không có sở hữu. Họ “trị vì” trên ấy. Chuyện đó rất khác.

- Vậy sở hữu sao trời thì ích lợi gì cho chú?

- Nó làm cho ta giàu có.

- Vậy giàu có thì ích lợi gì cho chú?

- Để mua những ngôi sao khác, nếu có ai tìm thấy.
“Cái ông này, - cậu nghĩ bụng, - sao nói chuyện giống ông nghiện rượu của mình ghê.”

Tuy nhiên, cậu vẫn tiếp tục hỏi:

- Làm sao mà sở hữu sao trời được?

- Sao trời là của ai? - Vị thương nhân càu nhàu hỏi lại.

- Cháu không biết. Chẳng của ai hết.

- Vậy đó là của ta, vì ta là người đầu tiên nghĩ tới.

- Chỉ vậy là đủ á?

- Dĩ nhiên rồi. Khi chú em tìm thấy một viên kim cương không của ai cả, nó là của chú em. Khi chú em tìm thấy một hòn đảo không của ai cả, nó là của chú em. Khi chú em có một ý tưởng mới mẻ, chú em đi đăng kí bằng sáng chế: nó là của chú em. Và ta thì sở hữu sao trời, vì trước ta chưa hề có ai định làm chuyện đó.

- Đúng thế thật, - hoàng tử bé nói. - Vậy chú sẽ làm gì với chúng?

- Ta quản lí chúng. Ta cứ đếm rồi lại đếm, - vị thương nhân trả lời. - Việc này khó lắm nhé! Nhưng ta là một người nghiêm túc!

Hoàng tử bé vẫn chưa thấy thoả mãn.

- Với cháu, nếu sở hữu một cái khăn quàng cổ, cháu có thể dùng để quấn quanh cổ và mang theo. Với cháu, nếu sở hữu một bông hoa, cháu có thể hái bông hoa ấy và mang theo. Nhưng chú không thể hái được sao trời.

- Không, nhưng ta có thể đặt chúng trong ngân hàng.

- Thế nghĩa là sao?

- Nghĩa là ta viết số ngôi sao của ta ra một tờ giấy. Rồi ta cất tờ giấy đó vô hộc tủ và khoá lại.

- Chỉ vậy thôi á?

- Chỉ vậy là đủ!

“Thật khôi hài, - hoàng tử bé nghĩ bụng. - Cũng hay hay. Nhưng chẳng được nghiêm túc lắm.”

Về những việc nghiêm túc, hoàng tử bé có suy nghĩ rất khác so với người lớn.

- Còn cháu á, - cậu lại nói, - cháu sở hữu một bông hoa mà ngày nào cháu cũng tưới nước. Cháu sở hữu ba ngọn núi lửa mà hàng tuần cháu đều nạo muội khói. Bởi vì cháu nạo muội khói cả ngọn đã tắt. Ai mà biết được. Thật có ích cho các ngọn núi lửa của cháu, và thật có ích cho bông hoa của cháu, khi cháu sở hữu chúng. Nhưng chú đâu có ích gì cho các ngôi sao…

Vị thương nhân há hốc miệng mà không biết trả lời thế nào, và hoàng tử bé lại ra đi.

“Người lớn quả thật là hoàn toàn khác thường” - cậu tự nhủ trong suốt cuộc hành trình.

[1] Ở đây ông ta đã đếm nhầm (ND).

Hoàng tử bé (XII)

Nguyễn Tấn Đại — 2008-08-16T14:07:03Z

Hành tinh tiếp theo là nơi ở của một người nghiện rượu. Đó là chuyến thăm ngắn nhất nhưng đã làm cho hoàng tử bé suy tư nhiều nhất:

- Chú làm gì ở đây? - Hoàng tử bé hỏi người nghiện rượu, lúc đó đang ngồi trước một đống vỏ chai rỗng và một đống những chai rượu đầy.

- Chú uống, - người nghiện rượu trả lời, dáng điệu bi thảm.

- Tại sao chú uống?

- Để quên, - người nghiện rượu trả lời.

- Để quên cái gì? - Hoàng tử bé hỏi, trong lòng dâng lên niềm thương xót.

- Để quên là chú xấu hổ, - người nghiện rượu cúi gục đầu xuống.

- Xấu hổ vì cái gì? - Hoàng tử bé hỏi tiếp, mong muốn giúp ông vơi bớt muộn phiền.

- Xấu hổ vì uống rượu! - Người nghiện rượu thốt lên rồi đắm mình hoàn toàn trong im lặng.

Và hoàng tử bé lại ra đi, lòng đầy bối rối.

“Người lớn quả thật là rất rất kỳ lạ” - cậu tự nhủ trong suốt cuộc hành trình.

Hoàng tử bé (XI)

Nguyễn Tấn Đại — 2008-08-16T13:57:38Z

Hành tinh thứ hai là nơi ở của một người huyễn tưởng: “A! A! Một người hâm mộ đây rồi!” - người huyễn tưởng reo vang khi trông thấy hoàng tử bé từ xa.

Bởi vì, trong mắt những người huyễn tưởng, ai nấy cũng đều là người hâm mộ.

- Chào chú, - hoàng tử bé nói. - Chú có cái mũ ngộ quá.

- Nó dùng để chào, - người huyễn tưởng trả lời cậu. - Nó dùng để chào khi người ta hoan hô chú. Tiếc là chẳng có ai đi ngang qua đây.

- Vậy sao? - Hoàng tử bé tỏ vẻ không hiểu.

- Hãy vỗ hai bàn tay vào nhau đi, - người huyễn tưởng bảo cậu.

Hoàng tử bé vỗ hai bàn tay vào nhau. Người huyễn tưởng ra vẻ khiêm nhường ngả mũ cúi chào.

“Cái này, coi bộ vui hơn ở chỗ đức vua” - hoàng tử bé nghĩ bụng. Và cậu lại vỗ hai bàn tay vào nhau. Người huyễn tưởng lại ngả mũ cúi chào.

Sau năm phút chơi thì hoàng tử bé bắt đầu chán cái trò đơn điệu này.

- Còn để cho cái mũ rớt xuống, - cậu hỏi, - thì phải làm sao?

Nhưng người huyễn tưởng không nghe thấy. Người huyễn tưởng chỉ nghe được những lời tán tụng mình.

- Cháu có ngưỡng mộ chú lắm không? - Ông ta hỏi hoàng tử bé.

- “Ngưỡng mộ” nghĩa là gì?

- “Ngưỡng mộ” nghĩa là công nhận chú là người đẹp nhất, ăn mặc bảnh bao nhất, giàu có nhất và thông minh nhất hành tinh.

- Nhưng chú chỉ có một mình trên hành tinh của chú!

- Giúp chú vui đi! Cứ ngưỡng mộ chú đi!

- Cháu ngưỡng mộ chú, - hoàng tử bé vừa nói vừa nhún vai, - nhưng điều đó có gì làm chú thích thú?

Và hoàng tử bé lại ra đi.

“Người lớn quả thật là kỳ lạ” - cậu tự nhủ trong suốt cuộc hành trình.

Có chỉnh sửa nhỏ cho lần tái bản thứ tư (2025).

Hoàng tử bé (X)

Nguyễn Tấn Đại — 2008-08-16T13:51:24Z

Cậu ở trong vùng các tiểu hành tinh 325, 326, 327, 328, 329 và 330. Vì vậy cậu bắt đầu chuyến đi bằng cách ghé qua đấy, mong tìm một việc gì đó để làm và học hỏi.

Hành tinh đầu tiên có một vị vua ngự trị. Đức vua mặc áo lông chồn nhuộm màu đỏ tía, ngồi trên một chiếc ngai giản dị mà lại rất uy nghi.

“A! Một thần dân đây rồi!” - Vị vua kêu lên khi thấy hoàng tử bé. Còn cậu tự hỏi:

“Làm sao ông ta nhận ra mình được khi mà chưa từng gặp mình bao giờ đâu.”

Cậu không biết rằng, đối với vua chúa mọi chuyện thật đơn giản. Tất cả mọi người đều là thần dân.

- Bước lại gần đây cho trẫm thấy khanh rõ hơn, - ông ta nói, giọng đầy tự hào vì cuối cùng cũng đã là vua của một ai đó.

Hoàng tử bé đảo mắt nhìn quanh tìm chỗ ngồi, nhưng cả hành tinh đã bị chiếc áo choàng lông chồn lộng lẫy choáng hết chỗ. Thế là cậu đành phải đứng, và vì quá mệt mỏi, cậu ngáp dài.

- Thật là trái phép tắc khi dám ngáp trước mặt nhà vua, - đức vua nói. - Trẫm cấm khanh.

- Thần không thể cưỡng lại được, - hoàng tử bé trả lời đầy vẻ bối rối. - Thần đã bay một chuyến dài và chưa hề chợp mắt…

- Vậy thì, - nhà vua nói, - trẫm ra lệnh cho khanh phải ngáp. Trẫm đã không thấy người ta ngáp từ nhiều năm nay. Bây giờ với trẫm đó là điều rất đáng tò mò. Nào! Hãy ngáp nữa đi! Đây là mệnh lệnh.

- Thần xấu hổ quá… Thần không thể… - Hoàng tử bé đáp, mặt đỏ lừ.

- Hừm! Hừm! - Đức vua hắng giọng. - Vậy thì trẫm… Trẫm ra lệnh cho khanh lúc thì ngáp lúc thì…

Ông hơi ngập ngừng và xịu mặt xuống.

Vì nhà vua cốt yếu là phải giữ cho quyền uy của mình được trọng vọng. Ông ta không tha thứ cho tội bất tuân. Đó là một vị quân vương tối cao. Nhưng, bởi là người tốt, ông chỉ ban ra những mệnh lệnh hợp lí.

- Nếu trẫm ra lệnh, - ông lấy lại giọng bình thường, - nếu trẫm ra lệnh cho một vị tướng phải biến thành con chim biển, và nếu như vị tướng không tuân theo, thì đó không phải là lỗi của vị tướng. Đó sẽ là lỗi của trẫm.

- Thần có được ngồi không? - Hoàng tử bé rụt rè hỏi.

- Trẫm ra lệnh cho khanh ngồi xuống, - đức vua trả lời cậu, rồi đường bệ đưa tay thu bớt một vạt áo choàng lông chồn.

Nhưng hoàng tử bé rất đỗi ngạc nhiên. Hành tinh này nhỏ xíu. Đức vua có thể trị vì cái gì ở đây?

- Tâu bệ hạ, - cậu lên tiếng, - thần xin phép được hỏi…

- Trẫm ra lệnh cho khanh hỏi, - đức vua vội vã đáp lời.

- Tâu bệ hạ… Ngài trị vì cái gì?

- Tất cả, - đức vua trả lời, như một chuyện cực kỳ đơn giản.

- Tất cả?

Đức vua khoát tay chỉ hành tinh của mình, các hành tinh khác và các vì sao.

- Tất cả những thứ này? - hoàng tử bé hỏi lại.

- Tất cả những thứ này…, - đức vua trả lời.

Bởi không chỉ là một vị quân vương tối cao, ông còn là một đấng quân vương hoàn vũ.

- Và các ngôi sao có tuân lệnh bệ hạ?

- Tất nhiên là có, - nhà vua trả lời. Chúng phải tuân theo ngay. Trẫm không tha thứ cho tội mất khuôn phép.

Một quyền lực như thế làm cho hoàng tử bé hết sức thán phục. Nếu có trong tay quyền lực đó, cậu có thể ngắm không chỉ bốn mươi bốn mà là bảy mươi hai, hay cả một trăm, hay cả hai trăm lần mặt trời lặn trong cùng một ngày, mà không cần phải nhấc ghế lên. Và hơi chạnh lòng vì chợt nhớ đến tiểu hành tinh đã từ bỏ của mình, cậu đánh bạo cầu xin đức vua một ân huệ:

- Thần muốn ngắm cảnh mặt trời lặn… Xin bệ hạ giúp thần vui… Xin bệ hạ hãy ra lệnh cho mặt trời lặn xuống…

- Nếu trẫm ra lệnh cho một vị tướng phải bay lượn giữa vườn hoa như một con bươm bướm, hay phải viết một vở bi kịch, hay phải biến thành con chim biển, và nếu vị tướng không thực hiện mệnh lệnh được ban, thì ai, ông ta hay trẫm, sẽ là người có lỗi?

- Tất nhiên sẽ là bệ hạ, - hoàng tử bé quả quyết trả lời.

- Chính xác. Phải đòi hỏi ở mỗi người những gì mỗi người có thể làm được, - đức vua nói tiếp. – Uy quyền trước tiên cần dựa vào lẽ phải. Nếu khanh ra lệnh cho thần dân của mình nhảy hết xuống biển, họ sẽ đứng lên phản kháng. Trẫm có quyền đòi hỏi sự tuân phục vì các mệnh lệnh của trẫm luôn hợp lí.

- Vậy còn mặt trời lặn? - Hoàng tử bé nhắc lại, cậu chưa bao giờ quên bất cứ câu hỏi nào một khi đã đặt ra.

- Mặt trời lặn, rồi khanh sẽ thấy. Trẫm sẽ ra lệnh. Nhưng theo phương châm trị vì của trẫm, cần phải đợi cho điều kiện thích hợp.

- Tới khi nào thì được?

- Hưm! Hưm! - Đức vua hắng giọng, mở một cuốn lịch to ra xem. - Hưm! Hưm! Tới… tới… khoảng bảy giờ bốn mươi phút tối nay. Rồi khanh sẽ thấy là người ta tuân phục trẫm như thế nào.

Hoàng tử bé ngáp dài. Cậu lấy làm tiếc không được ngắm mặt trời lặn. Hơn nữa, cậu đã bắt đầu cảm thấy chán. Cậu nói với đức vua:

- Thần không còn việc gì ở đây nữa. Thần sẽ đi đây.

- Đừng đi! - Đức vua nói, rất tự hào vì đã có được một thần dân. - Đừng đi! Trẫm sẽ phong cho khanh làm quan.

- Quan gì?

- Quan… quan Toà.

- Nhưng có ai đâu mà xét xử!

- Chẳng biết nữa, - đức vua phân trần. - Trẫm vẫn chưa đi thăm thú hết vương quốc của trẫm được. Trẫm đã quá già, lại không có đủ chỗ để thắng một cỗ long xa, còn đi bộ thì ôi thôi mệt quá.

- Ồ! Nhưng thần thấy rồi, - hoàng tử bé vừa nói vừa chồm mình liếc nhìn sang phía bên kia hành tinh. - Cũng chẳng có ai ở bên đó…

- Vậy thì khanh sẽ tự xét xử chính khanh, - nhà vua nói. - Đó là việc khó nhất. Tự xét xử mình luôn khó hơn là xét xử người khác. Nếu khanh tự xét xử mình được, thì khanh là người thông thái nhất rồi.

- Thần, - hoàng tử bé nói, - thần có thể tự xét xử mình ở bất cứ nơi đâu. Thần không cần phải ở đây.

- Hưm! Hưm! - Nhà vua nói. - Trẫm nghĩ là có một con chuột già ở đâu đó trên hành tinh này. Ban đêm trẫm nghe tiếng nó. Khanh có thể xét xử con chuột già này. Dần dần khanh kết án tử hình nó. Như vậy, tính mạng của nó sẽ phụ thuộc vào công lí của khanh. Rồi khanh lại ân xá cho nó mỗi lần như vậy để bảo vệ nó. Chỉ có một con thôi mà.

- Thần, - hoàng tử bé trả lời, - thần không thích kết án tử hình, và thần nghĩ rằng đã tới lúc phải ra đi.

- Đừng! - Đức vua kêu lên.

Nhưng hoàng tử bé đã chuẩn bị sẵn sàng và không còn muốn quấy rầy vị vua già nữa.

- Nếu Ngài muốn thấy mình được tuân phục đúng lúc, Ngài có thể ban cho thần một mệnh lệnh hợp lí. Chẳng hạn như, Ngài có thể ban lệnh cho thần ra đi trong vòng một phút. Thần thấy rằng điều kiện đã thích hợp...

Không thấy đức vua trả lời, hoàng tử bé thoáng ngần ngừ, rồi buông một tiếng thở dài, cậu bay đi…

- Trẫm phong cho khanh làm sứ giả của trẫm, - đức vua vội vàng nói với theo.

Ông vẫn có vẻ quyền uy vô hạn.

“Người lớn thật là lạ” - hoàng tử bé tự nhủ trong suốt cuộc hành trình.

Hoàng tử bé (IV)

Nguyễn Tấn Đại — 2008-06-13T13:24:01Z

Và như thế, tôi biết được điều quan trọng thứ hai: hành tinh quê hương của hoàng tử bé chỉ vừa lớn hơn một ngôi nhà.

Điều đó không làm cho tôi ngạc nhiên lắm. Tôi thừa biết, ngoài những hành tinh lớn mà người ta đã đặt tên như Trái Đất, Sao Thổ, Sao Hoả, Sao Kim, còn có hàng trăm hành tinh khác đôi khi nhỏ đến độ phải quan sát thật kĩ bằng kính thiên văn mới có thể thấy được. Khi một nhà thiên văn phát hiện ra một hành tinh nào đó, ông ta sẽ đặt tên nó bằng một con số. Ví dụ như “tiểu hành tinh 325”.

Tôi có những lí do nghiêm túc để tin chắc rằng quê hương của hoàng tử bé chính là tiểu hành tinh B 612. Tiểu hành tinh này được một nhà thiên văn Thổ Nhĩ Kì phát hiện ra năm 1909.

Ông ta đã báo cáo phát hiện của mình trong một Hội nghị Thiên văn học Quốc tế. Tiếc thay chẳng một ai tin lời ông ta, chỉ vì bộ y phục ông mặc trên người. Người lớn là thế đấy.

Dù sao cũng còn may mắn cho tiếng tăm của hành tinh B 612 này, vì sau đó một nhà độc tài Thổ đã buộc dân chúng ăn vận theo kiểu Âu Châu, nếu không sẽ bị khép tội chết. Nhà thiên văn kia đã trình bày lại phát kiến của mình vào năm 1920, trong một bộ cánh rất lịch thiệp. Và lần này người ta đã tin ông.

Tôi kể lể dài dòng về tiểu hành tinh B 612 và khẳng định với các bạn con số đó, tất cả cũng chỉ vì người lớn cả. Người lớn rất thích những con số. Khi bạn kể cho họ nghe về một người bạn mới quen, họ sẽ chẳng bao giờ hỏi bạn về điều cốt lõi. Họ chẳng bao giờ hỏi bạn: “Nó nói năng thế nào? Nó thích chơi trò gì? Nó có thích sưu tập bươm bướm không?” Họ chỉ hỏi: “Nó mấy tuổi rồi? Nó có mấy anh em? Nó nặng bao nhiêu kí? Bố nó kiếm được bao nhiêu tiền?” Chỉ như thế họ mới hình dung ra được. Còn lỡ mà bạn kể với người lớn rằng: “Cháu thấy có một ngôi nhà rất đẹp, xây toàn gạch màu hồng, có những chậu hoa phong lữ trên bệ cửa sổ và bầy bồ câu xinh xắn trên mái nhà…” thì đừng mong gì họ tưởng tượng ra ngôi nhà đó. Cần phải nói: “Cháu vừa thấy một căn nhà đáng giá một trăm ngàn quan.” Họ sẽ thốt lên ngay: “Một căn nhà tuyệt đẹp!”

Do đó, nếu bạn nói với họ: “Hoàng tử bé là có thật vì cậu ấy rất đáng yêu, vì cậu ấy đã tươi cười, và vì cậu ấy muốn có một con cừu. Khi muốn có một con cừu, nghĩa là người ta có thật”, họ sẽ nhún vai như vừa nghe một câu chuyện trẻ con. Bằng ngược lại, thử nói: “Cậu ấy tới từ tiểu hành tinh B 612” xem, họ sẽ gật gù tin ngay và bạn sẽ yên thân thoát khỏi những câu hỏi của họ. Họ là thế đấy. Cũng đừng trách gì. Trẻ con cần phải rất khoan dung với người lớn.

Lẽ dĩ nhiên, vốn là người am hiểu cuộc đời, chúng ta cười vào những con số! Tôi những muốn bắt đầu câu chuyện này giống như trong cổ tích. Tôi những muốn kể rằng:

“Ngày xửa ngày xưa, có một chàng hoàng tử bé sống trên một tiểu hành tinh chỉ vừa lớn hơn người cậu, và cậu mong ước có một người bạn…” Với những ai am hiểu cuộc đời, dễ tin là có một nơi như thế hơn chứ.

Vì tôi không muốn người ta đọc sách của tôi một cách hời hợt. Tôi đau đớn biết bao nhiêu khi kể lại những kỉ niệm này. Đã sáu năm rồi kể từ ngày anh bạn nhỏ của tôi ra đi cùng với con cừu thân yêu. Nếu tôi cố tả cậu lại ở đây, đó là để mình không quên đi. Thật buồn nếu quên đi một người bạn! Đâu phải ai cũng có được một người bạn. Và tôi có thể trở nên giống người lớn lắm chứ, chỉ toàn nghĩ đến những con số. Chính vì thế, tôi đã tìm mua màu và bút vẽ. Ở độ tuổi tôi bây giờ, cầm bút vẽ đúng là chuyện khó khăn cực kì, nhất là khi người ta chỉ tập tành vẽ được những con trăn bụng đóng và bụng mở từ độ lên sáu. Dĩ nhiên, tôi sẽ cố hết sức để vẽ thật giống. Nhưng tôi chẳng dám chắc có làm được không. Bức này xong, bức khác lại chẳng giống. Tôi lại hơi nhầm về kích cỡ. Lúc thì hoàng tử bé quá to. Lúc thì cậu lại quá nhỏ. Tôi lẫn lộn cả màu sắc áo quần cậu. Cứ thế tôi mò mẫm hết cách này đến cách khác, cả đẹp lẫn xấu. Và cuối cùng thì tôi quên mất vài chi tiết quan trọng hơn. Nhưng về chuyện này, cần phải thông cảm cho tôi. Anh bạn của tôi chẳng bao giờ giải thích gì. Có thể cậu cho rằng tôi cũng giống cậu. Nhưng thật không may, tôi đâu có biết ngắm nghía những con cừu bên trong những cái thùng. Hình như tôi bắt đầu trở nên giống người lớn. Có lẽ tôi đã già đi.

Hoàng tử bé (I)

Nguyễn Tấn Đại — 2008-05-28T23:48:33Z

Hồi lên sáu tuổi, có lần tôi thấy một hình ảnh lộng lẫy trong một cuốn sách viết về rừng hoang, tựa là “Những chuyện từng trải”. Nó vẽ một con trăn đang nuốt chửng một con mãnh thú. Bức tranh đó tôi vẽ lại dưới đây.

Sách viết rằng: “Những con trăn này nuốt chửng lấy con mồi mà chẳng cần nhai. Sau đó chúng nằm ườn ra ngủ suốt sáu tháng trời để tiêu hoá cho hết con mồi.”

Từ đó tôi hay tưởng tượng về những chuyến thám hiểm trong rừng sâu, và cuối cùng, với cây chì màu, tôi đã vẽ được một bức tranh cho chính mình. Bức tranh số 1. Nó như thế này:

Tôi đem khoe tuyệt tác của mình cho người lớn xem và hỏi họ có sợ không. Vậy mà họ bảo: “Một cái mũ thì có gì đáng sợ?”

Tôi nào có vẽ cái mũ. Đó là một con trăn đang ăn thịt một con voi đấy chứ. Đành phải vẽ cả bên trong bụng con trăn cho người lớn hiểu. Họ lúc nào cũng cần phải được giải thích. Và rồi bức tranh số 2 ra đời:

Người lớn lại khuyên tôi quên những con trăn bụng đóng hay bụng mở đi, mà nên tập trung vào học địa lí, lịch sử, làm tính và ngữ pháp. Xem như tôi từ bỏ sự nghiệp hoạ sĩ rực rỡ từ dạo ấy, khi chỉ vừa sáu tuổi. Bức tranh số 1 rồi bức tranh số 2 lần lượt thất bại đã làm tôi nản lòng. Người lớn có bao giờ tự mình hiểu được chuyện gì đâu, và thật là mệt cho trẻ con lúc nào cũng cứ phải giải thích cho họ…

Lớn lên tôi phải chọn một nghề khác và đã học làm phi công. Tôi đã bay gần như cùng trời cuối đất. Và quả thật là môn địa lí lúc bấy giờ đã phát huy tác dụng. Chỉ cần nhìn loáng một cái tôi đã nhận ra ngay nước Trung Hoa hay là vùng Arizona [1]. Điều đó thật có ích, nếu người ta lỡ lạc hướng bay vào ban đêm.

Cứ như thế tôi đã lớn lên, đã gặp vô khối những người lớn nghiêm túc. Tôi đã nhiều lần sống cùng với họ. Tôi từng nhìn họ rất gần. Điều đó vẫn không làm tôi nghĩ khác đi gì mấy.

Mỗi lần gặp ai có vẻ sáng láng một chút, tôi lại thử đưa cho họ xem bức tranh số 1 mà tôi luôn mang theo bên người. Tôi muốn biết phải chăng họ thật sự thông hiểu. Nhưng ai cũng phán: “Đây là cái mũ.” Thôi thì tôi khỏi bàn đến những con trăn khổng lồ, khỏi cánh rừng hoang sơ, và khỏi cả sao trời. Tôi hạ mình xuống ngang tầm của họ. Tôi cùng họ kháo chuyện chơi bài, chuyện đánh gôn, chuyện chính trị, chuyện cravat. Và người lớn ấy thật hài lòng vì đã gặp một con người lễ độ đến vậy…

[1] Arizona: một vùng phía tây nam nước Mỹ (ND).

Hoàng tử bé (Lời đề từ)

Nguyễn Tấn Đại — 2008-05-28T23:29:24Z

Tặng Léon Werth.

Tôi xin lỗi các bạn nhỏ vì đã đề tặng cuốn sách này cho một người lớn. Đó là một lời xin lỗi nghiêm túc: đối với tôi người lớn này là người bạn tốt nhất trần đời. Lời xin lỗi thứ hai: người bạn này có thể hiểu được mọi chuyện, kể cả những câu chuyện trẻ con. Lời xin lỗi thứ ba: người ấy sống ở nước Pháp trong đói rét. Người ấy rất cần được an ủi. Còn nếu những lí do trên vẫn chưa làm các em thông cảm, thôi thì tôi đề tặng người ấy thuở còn bé vậy. Người lớn ai mà chẳng có một thời ấu thơ (ấy thế mà chả mấy ai nhớ được). Bây giờ tôi viết thế này nhé:

Tặng Léon Werth
những ngày còn bé.

Tôi nghĩ rằng, để trốn chạy, cậu đã bám theo một đàn chim di trú.

Các tranh minh hoạ trong truyện này do chính tác giả Antoine de Sainte-Exupéry vẽ bằng màu nước.