Nguyễn Tấn Đại

Hoàng tử bé và những mối duyên lành (2)

Nguyễn Tấn Đại — 2022-02-27T04:40:21Z

Mối “duyên rủi” 70 năm và chuyến trở về nguyên sơ

Trong tác phẩm “Hoàng tử bé” người kể chuyện là một chú phi công mộng mơ. Thuở nhỏ chú đã trút hết trí tưởng tượng vào những chuyến thám hiểm rừng sâu mà mình đọc được trong sách, rồi vẽ ra một tuyệt tác mà người lớn xung quanh chẳng ai đủ khả năng thông hiểu. Vì thế mà, “lớn lên [chú] phải chọn một nghề khác và đã học làm phi công. [Chú] đã bay gần như cùng trời cuối đất.” Đó cũng là cơ duyên dẫn đến bối cảnh chính của toàn bộ câu chuyện. “[Chú] đã sống cô độc như thế, không có ai thật sự đáng nói chuyện, cho đến khi xảy ra một tai nạn trên sa mạc Sahara, cách [đấy] sáu năm”.

Dù tác phẩm là một sự pha trộn huyền ảo giữa cổ tích, ngụ ngôn và hồi kí, nhưng bối cảnh tai nạn máy bay ấy lại là một sự việc có thật. Đó chính là chuyến bay Paris-Sài Gòn do Antoine de Saint-Exupéry thực hiện vào cuối năm 1935, nhằm mục tiêu thiết lập một kỉ lục bay xuyên lục địa mới, lúc đó do André Japy nắm giữ với thành tích 98 giờ 52 phút. Ông cất cánh tại sân bay Le Bourget sáng sớm ngày 29 tháng 12 năm 1935, cùng với người thợ máy André Prévot, trên chiếc máy bay Caudron Simoun C630. Trong đêm 30 rạng sáng 31 tháng 12, khi bay ngang qua vùng trời giáp ranh giữa Lybia và Ai Cập, ông lái máy bay hạ thấp xuống dưới nhằm tránh một vùng mây lớn, và tai nạn đã xảy ra [1].

Do muốn lập kỉ lục bay mới, Antoine de Saint-Exupéry đã ưu tiên dành chỗ đổ thêm xăng mà bỏ qua hệ thống điện đài trên máy bay. Đồ ăn thức uống còn tìm thấy được trong xác máy bay là nửa lít cà phê, một phần tư lít rượu vang trắng, một ít nho và một trái cam. Hai người đã xoay sở tìm đủ mọi cách, đi đủ mọi hướng để mong tìm được dấu vết của một nơi chốn có người ở, cách xa ít nhất 400 kilomet. Suốt ba ngày vật vã lê chân vô định giữa muôn trùng cát, có những lúc chỉ thấy toàn ảo ảnh, tưởng đã chết đi sống lại, cuối cùng may mắn có một đoàn du mục đi ngang. Giữa chói chang sa mạc cổ họng cháy khô, một tiếng kêu cũng không buông ra nổi, bóng người du mục nghèo khó hiện ra trước mắt hai nạn nhân giống như là “đức chúa trời đầy quyền năng ban trao nước uống” [2], một thức uống nhiệm màu mang sự sống trở về từ bên bờ cõi chết.

Ảnh: Antoine de Saint-Exupéry bên xác chiếc máy bay Simoun C630. Nguồn: Succession Saint Exupéry – d'Agay.

Sau khi hồi phục, ông đã kể lại tai nạn này trên báo L'Intransigeant (Người không khoan nhượng) qua sáu kì đăng từ ngày 30 tháng 1 đến ngày 4 tháng 2 năm 1936. Sau đó ba năm, ông đã kết hợp những trang viết về tai nạn này cùng nhiều suy tưởng của mình qua nhiều tác phẩm và cả một lần tai nạn máy bay sau đó nữa, để viết nên tác phẩm “Terre des hommes”, mà Bùi Giáng đã dịch thành “Cõi người ta”. Ngay lập tức, tác phẩm này đã gây tiếng vang và đạt được Giải thưởng lớn dành cho tiểu thuyết của Viện Hàn lâm Pháp. Thế nhưng, những tâm tư trăn trở của ông vẫn chưa dừng lại, như trong một bức thư ông gửi mẹ năm 1940 [3]:

Nguồn nước tươi mát duy nhất, con chỉ tìm thấy trong vài kỉ niệm tuổi thơ: mùi hương nến đêm Giáng sinh. Chính tâm hồn ngày nay đã trở nên xiết bao khô cằn. Ta chết vì khát.

Con có thể viết, con có thời gian, nhưng con không biết viết thế nào, quyển sách chưa chín muồi trong con. Một quyển sách có thể “ban trao nước uống”.

Suốt từ khi tai nạn xảy ra cho đến sáu năm sau, những tâm tư, suy nghĩ, chiêm nghiệm về cuộc sống và về thân phận con người đã không ngừng nung nấu trong lòng tác giả. Kể cả những hoài niệm tuổi thơ cũng không ngừng tuôn chảy ngược về hiện tại. Rồi với đơn đặt hàng của nhà xuất bản Reynal & Hitchcock, muốn ông viết một tác phẩm dành cho trẻ em mùa Giáng sinh năm 1942, ông đã lột bỏ hết các yếu tố hiện thực trong “Terre des hommes”, bổ sung thêm các nhân vật khác, kết hợp những chuyến viễn du đã từng trải qua, chăm chút từng câu từng chữ như muốn truyền hết những cảm nghĩ cuộc đời mình cho các bạn đọc nhỏ tuổi, viết nên thiên phẩm “Hoàng tử bé”. Đơn giản nhất có thể, trong sáng nhất có thể. Sự đơn giản tối thượng đó cũng chính là sự sâu sắc thâm thuý tột cùng.

Ở chương XXV, tác giả đã chuyển hoá ý tưởng về quyền năng “ban trao nước uống” thành một đoạn văn trong trẻo thuần khiết như sau:

Và tôi chợt hiểu ra thứ mà cậu đi tìm.

Tôi đưa gàu nước lên môi cậu. Cậu uống, đôi mắt nhắm nghiền. Thật êm đềm như một nghi lễ! Thứ nước này là gì đó khác hẳn một thức uống. Nó đã được tạo ra từ những bước chân dưới bầu trời sao, từ tiếng hát của chiếc ròng rọc, từ sự gắng sức của đôi tay tôi. Nó thật tốt cho trái tim, như một món quà. Hồi tôi còn nhỏ, ánh sáng từ cây thông giáng sinh, tiếng nhạc thánh lễ lúc nửa đêm, cùng những nụ cười dịu dàng, tất cả đã tạo nên vầng sáng lung linh quanh món quà Giáng sinh mà tôi được nhận.

Vì tác giả muốn tự tay vẽ tranh minh hoạ với tất cả tình yêu thương dành cho nhân vật của mình, tác phẩm chỉ được xuất bản chính thức ngày 6 tháng 4 năm 1943. Đây là đợt phát hành duy nhất khi tác giả còn sống, cả bản gốc tiếng Pháp lẫn bản dịch tiếng Anh của Katherine Woods. Và đây cũng là tác phẩm cuối cùng của Antoine de Saint-Exupéry lúc sinh thời, bởi đúng một tuần sau đó ông lên đường tham gia chiến đấu cùng quân kháng chiến Pháp. Hơn một năm sau, ngày 31 tháng 7 năm 1944, ông đã thực hiện chuyến bay nhiệm vụ cuối cùng của mình rồi vĩnh viễn không trở lại.

Một chuyến ra đi phải chăng đã được tiên liệu sẵn, như chuyến trở về tiểu hành tinh B612 cùng bông hoa hồng kiêu kì yêu dấu của hoàng tử bé? Hầu như ai cũng đồng thuận rằng nhân vật hoàng tử bé chính là hiện thân của tác giả, và trong chương kết ông đã viết rằng: “tôi biết chắc rằng cậu đã trở về hành tinh của mình, bởi vì, bình minh hôm sau tôi đã không còn thấy thân thể của cậu. Một thân thể chẳng nặng nề gì mấy…” Một điều trùng hợp kì lạ với sự mất tích của ông giữa muôn trùng khơi, khi mà mãi đến hơn 50 năm sau người ta mới lần lượt tìm thấy những di vật và xác chiếc máy bay ngoài khơi Marseille, nhưng hoàn toàn không có vết tích thân thể của ông, như đã vĩnh viễn hoà tan vào lòng Địa Trung Hải.

Với bạn đọc Việt Nam, tác phẩm đã được dịch từ bản tiếng Pháp lần đầu tiên vào năm 1966, với hai bản dịch của Trần Thiện Đạo và Bùi Giáng. Nếu như Trần Thiện Đạo đặt tên Việt cho tác phẩm là “Cậu hoàng con”, thì Bùi Giáng đã rất sáng tạo đặt tên “Hoàng tử bé”, để từ đó nhân vật đáng yêu này đi cùng bạn đọc Việt Nam qua bao nhiêu năm tháng. Bản dịch của Bùi Giáng cũng tạo dấu ấn sâu sắc và dài lâu nhất trong nhiều thế hệ độc giả, bởi cho đến tận 20 năm sau mới có một bản dịch khác xuất hiện, “Chú bé hoàng tử” của Nguyễn Thành Long, do Nhà xuất bản Ngoại văn phát hành (1987) và được tái bản với tựa “Em bé con nhà trời” (NXB Kim Đồng, 2000). Rồi lần lượt xuất hiện các bản dịch cùng tựa “Hoàng tử bé” của Vĩnh Lạc (NXB Đồng Nai, 1994) và Trịnh Nhất Định (NXB Trẻ, 2000).

Ảnh: Bìa các bản dịch tiếng Việt truyện “Hoàng tử bé”. Nguồn: Petit Prince Collection.

Điểm chung của các bản dịch này là hầu hết đều dựa vào bản tiếng Pháp phát hành tại Pháp từ 1946, và in minh hoạ đen trắng. Bản dịch của tôi là bản thứ bảy, do nhà Đông A phối hợp với Nhà xuất bản Hội nhà văn phát hành năm 2005, có một sự khác biệt cơ bản. Đó là, tôi dựa vào bản gốc tiếng Pháp do Gallimard phát hành năm 1999, được phục hồi nguyên vẹn và trung thành nhất so với nguyên bản phát hành năm 1943 tại Mĩ. Như vậy, có thể xem là 70 năm sau tai nạn làm gián đoạn chuyến bay đến Sài Gòn, một mối nhân duyên run rủi đã đưa chàng hoàng tử bé trở về Việt Nam đầy trọn vẹn với những gì nguyên sơ, tinh khôi nhất của thuở ban đầu.

Chuyến trở về từ mối “duyên rủi” này, thực ra lại được khởi sinh qua một mối duyên hạnh ngộ khác, kéo dài 100 năm.

Kì sau: Mối duyên hạnh ngộ 100 năm

[1] Succession Saint Exupéry – d'Agay. Paris-Saïgon (1935). Antoine de Saint Exupéry. https://www.antoinedesaintexupery.com/personne/paris-saigon-1935/

[2] Antoine de Saint-Exupéry. Terre des hommes. Gallimard, 2000, p. 157.

[3] Antoine de Saint-Exupéry. Lettres à sa mère. Gallimard, 2001, p. 230.

Hoàng tử bé (XXVII)

Nguyễn Tấn Đại — 2011-10-29T05:31:51Z

Và bây giờ, dĩ nhiên, đã sáu năm trời trôi qua… Tôi chưa kể cho ai nghe câu chuyện này. Bạn bè khi gặp lại đã rất vui mừng thấy tôi trở về nguyên vẹn. Tôi buồn lắm nhưng bảo với họ: “Mệt quá…”

Bây giờ tôi đã phần nào nguôi ngoai. Có nghĩa là… không hoàn toàn thế. Nhưng tôi biết chắc rằng cậu đã trở về hành tinh của mình, bởi vì, bình minh hôm sau tôi đã không còn thấy thân thể của cậu. Một thân thể chẳng nặng nề gì mấy… Và ban đêm tôi thích lắng nghe sao trời. Giống như là năm trăm triệu cái lục lạc…

Nhưng còn có một điều bất thường xảy ra. Cái rọ mõm tôi vẽ cho hoàng tử bé, tôi đã quên cho nó một cái vòng da. Cậu sẽ không thể nào buộc nó vào mõm con cừu được. Nên tôi tự hỏi: “Chuyện gì đã xảy ra trên hành tinh của cậu? Có thể là con cừu đã ăn mất bông hoa…”

Lúc này thì tôi tự nhủ: “Chắc chắn không! Hoàng tử bé đêm nào cũng đặt bông hoa trong lồng kính, và cậu trông chừng con cừu rất kĩ…” Thế là tôi cảm thấy hạnh phúc. Và các ngôi sao đều cười hiền lành.

Lúc khác thì tôi nghĩ bụng: “Người ta cũng có lúc này lúc khác lơ đãng, và chỉ một lần là xong! Hôm nào đó, cậu quên mất cái lồng kính, hay con cừu thoát ra ngoài không một tiếng động giữa đêm khuya…” Vậy là những chiếc lục lạc lại biến hết cả thành nước mắt…

Đó chính là một nỗi bí hiểm khôn cùng. Với các bạn, những người cũng yêu mến hoàng tử bé, lẫn với tôi, sự thể trong khắp vũ trụ này chẳng hề giống nhau, giữa việc ở một chốn nào đó không ai hay, một con cừu nào đó ta không biết, đã có ăn mất một bông hoa hồng hay không…

Hãy ngước nhìn bầu trời! Hãy tự hỏi: “Con cừu đã có ăn mất bông hoa hay không?” Rồi bạn sẽ thấy tất cả đều thay đổi…

Và không một người lớn nào có thể hiểu được điều đó quan trọng đến thế!

Đối với tôi, đây là quang cảnh đẹp nhất và buồn nhất thế gian. Đó chính là quang cảnh đã thấy trong trang trước, nhưng tôi vẽ nó lại một lần nữa để các bạn nhớ rõ. Chính nơi đây hoàng tử bé đã xuất hiện trên Trái Đất, rồi sau đó đã biến mất.

Hãy nhìn kĩ quang cảnh này để chắc chắn có thể nhận ra, nếu một ngày nào đó bạn đi du lịch Châu Phi, trên sa mạc. Và nếu như bạn có thể ghé ngang qua đó, tôi xin bạn đừng vội vã, hãy cố đợi một chút ngay phía dưới ngôi sao! Nếu khi ấy có một cậu bé đi về phía bạn, nếu cậu cười, nếu cậu có mái tóc vàng óng, nếu cậu không trả lời khi người ta hỏi cậu, bạn sẽ đoán ra ngay đó là ai. Khi ấy xin hãy giúp tôi! Đừng để tôi buồn đến vậy: hãy nhanh tay viết thư cho tôi biết là cậu đã trở lại…

Hoàng tử bé (XXIV)

Nguyễn Tấn Đại — 2011-10-22T00:19:13Z

Đã là ngày thứ tám kể từ khi tai nạn xảy ra trên sa mạc, và tôi đã uống đến giọt nước cuối cùng của mình khi nghe câu chuyện về người bán hàng:

- A! - Tôi nói với hoàng tử bé, - các kỉ niệm của cháu đẹp lắm, nhưng chú chưa sửa xong chiếc máy bay, chú chẳng còn gì để uống, và chú cũng sẽ rất sung sướng nếu như chú có thể thủng thẳng đi tìm một mạch nước.

- Con cáo bạn cháu… - cậu nói.

- Chàng trai trẻ của chú ơi, đây không còn là chuyện con cáo!

- Tại sao?

- Tại vì chúng ta sẽ chết khát…

Vẫn không hiểu ý tôi, cậu trả lời:

- Có một người bạn thì tốt chứ, ngay cả khi người ta phải chết. Phần cháu, cháu rất hài lòng đã có một con cáo bè bạn…

“Cậu bé không lường được sự nguy hiểm, - tôi nghĩ bụng. - Cậu bé chưa bao giờ biết đói biết khát. Chỉ một chút nắng thôi cũng đã đủ cho cậu bé…”

Nhưng cậu nhìn tôi và hiểu được tôi đang nghĩ gì:

- Cháu cũng thấy khát… Mình đi tìm một cái giếng đi chú…

Tôi vung tay thất vọng: thật là phi lí khi đi tìm cầu may một cái giếng giữa mênh mông sa mạc. Tuy vậy, chúng tôi vẫn cất bước.

Khi chúng tôi đi, hàng giờ, trong im lặng, màn đêm đã buông xuống và các ngôi sao bắt đầu toả sáng. Tôi thấy chúng cứ chập chờn như trong mơ, người hơi nóng sốt vì cơn khát. Lời nói của hoàng tử bé nhảy múa trong đầu tôi:

- Vậy là cháu cũng khát, phải không? - Tôi hỏi cậu.

Nhưng cậu không trả lời tôi. Cậu chỉ nói:

- Nước cũng có thể tốt cho trái tim…

Không hiểu câu nói của cậu nhưng tôi vẫn im lặng… Tôi biết rằng không nên truy hỏi cậu làm gì.

Cậu đã thấm mệt. Cậu ngồi xuống. Tôi ngồi bên cậu. Và, sau một lúc im lặng, cậu lên tiếng:

- Các ngôi sao thật đẹp, vì một bông hoa mà ta không thấy được…

Tôi trả lời “dĩ nhiên” rồi lặng yên nhìn các triền cát trải dài dưới ánh trăng.

- Sa mạc thật đẹp! - Cậu nói…

Đúng thật như vậy. Tôi luôn luôn thích sa mạc. Có thể ngồi trên một đụn cát. Không thấy gì. Không nghe gì. Vậy mà có cái gì đó toả sáng lung linh trong yên lặng…

- Điều điểm tô cho sa mạc đẹp lên, - hoàng tử bé nói, - đó là do nó ẩn giấu một cái giếng ở đâu đó…

Bỗng nhiên tôi chợt hiểu ra thứ ánh sáng trên cát lung linh huyền bí kia. Hồi còn nhỏ, tôi sống trong một ngôi nhà cổ, và truyền thuyết kể lại rằng ở đó có chôn giấu một kho báu. Dĩ nhiên là chẳng ai khám phá được gì, có khi chẳng ai màng đi tìm nữa. Nhưng kho báu đó đã làm cho cả ngôi nhà trở nên huyền hoặc. Ngôi nhà chôn giấu một bí mật trong lòng nó…

- Đúng! - Tôi nói với hoàng tử bé, - dù cho đó là ngôi nhà, sao trời hay sa mạc, cái làm nên vẻ đẹp của chúng luôn vô hình.

- Cháu rất vui, - cậu nói, - khi chú đồng ý với con cáo của cháu.

Vì hoàng tử bé đã ngủ thiếp đi, tôi bế cậu trên tay, và lại dấn bước. Tôi rất xúc động. Dường như tôi đang mang trên tay một kho báu mỏng manh. Dường như không có gì mỏng manh hơn được nữa trên khắp Trái Đất. Dưới ánh sáng hắt lên từ đụn cát, tôi ngắm nhìn vầng trán xanh xao, đôi mắt nhắm nghiền, những lọn tóc loà xoà trong gió, và tự nhủ: “Những gì ta thấy chỉ là lớp vỏ bên ngoài. Cái quan trọng nhất luôn vô hình…”

Nhìn đôi môi cậu hé mở chớm nở một nụ cười nhè nhẹ tôi nghĩ bụng: “Điều làm mình thực sự xúc động với cậu hoàng tử bé đang say ngủ này, đó là tấm lòng chung thuỷ cậu dành cho một bông hoa, đó là hình ảnh một bông hồng lung linh trong cậu như ánh lửa toả sáng từ ngọn đèn, ngay cả khi cậu ngủ…” Và tôi nghĩ rằng cậu còn mỏng manh hơn thế. Cần phải che chở cho các ngọn đèn: một cơn gió thoảng cũng có thể làm chúng tắt lửa…

Và, cứ thế tôi đi, đến khi mặt trời mọc thì tìm được cái giếng.

Hoàng tử bé (II)

Nguyễn Tấn Đại — 2008-06-03T03:55:53Z

Tôi đã sống cô độc như thế, không có ai thật sự đáng nói chuyện, cho đến khi xảy ra một tai nạn trên sa mạc Sahara [1], cách đây sáu năm. Có gì đó bị vỡ trong động cơ. Và vì bên cạnh chẳng có ai, thợ máy không, hành khách cũng không, tôi đành tự mình xoay sở với công việc sửa chữa nhọc nhằn này. Với tôi đó là chuyện sống còn. Tôi chỉ còn đủ nước uống cho tám ngày.

Đêm đầu tiên tôi đã thiếp đi trên cát, giữa chốn hoang vu hiu quạnh không một bóng người. Tôi còn cô độc hơn cả một kẻ đắm tàu lênh đênh giữa đại dương mênh mông. Thế nên các bạn nghĩ xem tôi ngạc nhiên đến nhường nào, khi trời vừa hửng sáng, có một giọng nói lạ kì đã đánh thức tôi dậy. Có ai đó gọi tôi:

- Chú ơi! Làm ơn vẽ giùm cháu một con cừu!

- Hả?

- Nhờ chú vẽ giùm cháu một con cừu…

Tôi giật bắn người dậy như bị sét đánh. Tôi dụi mắt rồi nhìn lại. Trước mặt là một cậu bé dáng vẻ rất lạ thường đang nhìn tôi chăm chú. Dưới đây là bức chân dung đẹp nhất mà sau này tôi vẽ lại được về cậu. Nói thế nhưng bức vẽ của tôi so với cậu ngoài đời thì hãy còn thua xa lắm. Tuyệt nhiên đó không phải do lỗi của tôi. Người lớn đã làm tôi nản chí trong sự nghiệp hội hoạ tận từ độ sáu tuổi, và tôi nào có học vẽ gì khác ngoài những con trăn bụng đóng và trăn bụng mở đâu.

Tôi tròn mắt sững sờ nhìn cậu bé mới xuất hiện. Đừng quên rằng tôi đang ở giữa chốn hoang vu quạnh quẽ không một bóng người. Thế mà anh bạn nhỏ của tôi chẳng có vẻ gì là lạc đường hay mệt mỏi, không lả người vì đói khát, cũng chẳng hề tỏ ra sợ sệt. Trông cậu không giống một em bé đi lạc giữa sa mạc hoang vu quạnh quẽ không một bóng người. Mãi tôi mới cất được tiếng, và nói với cậu bé:

- Nhưng cháu làm gì ở đây?

Cậu bé lặp lại một cách chậm rãi nhưng hết sức nghiêm túc:

- Chú làm ơn… Vẽ giùm cháu một con cừu…

Khi gặp điều bí hiểm quá sức tưởng tượng, ta không còn biết từ chối làm sao. Chuyện càng khó tin hơn nữa khi giữa chốn hoang liêu quạnh quẽ chết người như thế tôi lại lôi được từ trong túi ra một tờ giấy và một cây bút vẽ. Đến đây tôi mới sực nhớ ra rằng mình chỉ học địa lí, lịch sử, làm tính và ngữ pháp, nên bảo anh bạn nhỏ (với thái độ hơi cáu bẳn) rằng tôi không biết vẽ. Cậu bé từ tốn nói:

- Không sao cả. Xin vẽ giùm cháu một con cừu.

Vì chưa bao giờ vẽ cừu nên tôi vẽ lại cho cậu một trong hai bức vẽ của tôi. Bức con trăn bụng đóng. Và tôi sửng sốt khi nghe cậu trả lời:

- Không phải! Cháu không muốn một con voi bị trăn nuốt trong bụng. Con trăn rất nguy hiểm, còn con voi thì quá kềnh càng. Ở chỗ cháu rất nhỏ. Cháu muốn có một con cừu. Xin vẽ giùm cháu một con cừu.

Tôi đành vẽ theo ý cậu.

Cậu bé chăm chú quan sát, rồi:

- Không được! Con này bị bệnh rồi. Chú vẽ con khác đi.

Tôi lại vẽ.

Anh bạn nhỏ mỉm cười, vẻ rất độ lượng:

- Chú coi nè… Đây là con cừu đực mất rồi. Nó có sừng…

Tôi lại vẽ tiếp.

Cậu bé vẫn một mực không chịu:

- Con này già quá. Cháu muốn một con cừu sống được thật lâu.

Đến đây thì tôi không còn đủ kiên nhẫn nữa, vì còn phải sửa gấp cái máy, tôi quẹt nguệch ngoạc vài đường rồi đưa cho cậu bé:

- Đây là cái thùng. Con cừu của cháu ở trong đó.

Nhưng tôi thật không còn tin vào mắt mình nữa khi nhìn thấy vẻ mặt cậu rạng rỡ hẳn lên:

- Đây đúng là cái cháu muốn. Chú nghĩ có tốn nhiều cỏ cho con cừu này lắm không?

- Chi vậy?

- Vì ở chỗ cháu rất nhỏ…

- Chắc chắn sẽ đủ mà. Chú chỉ cho cháu con cừu nhỏ xíu.

Cậu bé nghiêng đầu ngắm nghía bức tranh:

- Đâu có nhỏ tới vậy… Ồ! Nó ngủ rồi kìa…

Và như thế, tôi đã làm quen với hoàng tử bé.

[1] Sahara: sa mạc lớn nhất thế giới, ở Châu Phi (ND).